Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Pływający stragan owocowy

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Zatoka Ha Long

Artykuł Zatoka Ha Long Wietnam pochodzi z serwisu Fotourlop.

Artykuł Pamukkale pochodzi z serwisu Fotourlop.

Artykuł Kefalonia pochodzi z serwisu Fotourlop.

Artykuł Kapadocja pochodzi z serwisu Fotourlop.

Artykuł Jerozolima pochodzi z serwisu Fotourlop.

Artykuł Dambula miasto w środkowej części Sri Lanki pochodzi z serwisu Fotourlop.

Autor: dr Radosław Kożuszek

Tytuł: Laos

Podtytuł: Dziewiczy z burzliwą historią

Laos dla Polaków jest krajem bardzo egzotycznym. Wielu nawet nie ma pojęcia, gdzie się dokładnie znajduje, a tym, którzy wiedzą, kojarzy się jednoznacznie z produkcją narkotyków.

Nie mająca dostępu do morza Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna jest wciśnięta między Wietnam a Tajlandię. To kraj, w którym 40 procent ludności wierzy w lokalne bożki plemienne, a co trzeci dorosły żyje z uprawy opium. W Laosie nie ma może atrakcji turystycznych na miarę kambodżańskiego Angkoru czy pięknych, tajskich plaż, ale parę miejsc na pewno zasługuje na uwagę. Przede wszystkim Luang Prabang, jedno z najpiękniejszych miasteczek całej Azji Południowo-Wschodniej oraz stolica kraju – Wientian. W Champasak można podziwiać ruiny świątyń z czasów Imperium Khmerskiego, a w okolicach Phonsavan warto zobaczyć tajemnicze „Plain of Jars”. Laos jednak to przede wszystkim wspaniała przyroda, dobra kuchnia i ogólne poczucie rozleniwienia, spokoju, bezpieczeństwa i całkowitego relaksu.

Laos należy do najsłabiej rozwiniętych i najbiedniejszych krajów Azji. Tylko mała część pięciomilionowej populacji mieszka w nielicznych i niewielkich miastach, reszta żyje w prostych, ale często malowniczych wioskach i zajmuje się głównie uprawą ryżu. Laos jest krajem górzystym i znaczną część jego powierzchni zajmuje dziewicza dżungla. Kraj przecina sieć rzek, głównie Mekong i jego dorzecze. Większość z nich, pod nieobecność utwardzanych dróg, stanowi ważne szlaki transportowe. Komunikacja lądowa jest utrudniona ze względu na brak albo bardzo niską jakość dróg. Poza tym częste deszcze niszczą nawierzchnię jezdną, skutkiem czego rzeki i transport lotniczy to główne środki przemieszczania się Laotańczyków i turystów.

Francuski szyk

            Od 1893 roku Laos był kolonią francuską. W czasie drugiej wojny światowej kraj był okupowany przez wojska japońskie i tajskie. Po zakończeniu działań wojennych był w dalszym ciągu pod kontrolą Francji. W 1949 roku utworzone zostało królestwo Laosu, które weszło w skład tzw. Unii Francuskiej. Uzyskanie niepodległości w 1953 roku niewiele zmieniło, jednak w tym samym roku komunistyczne oddziały partyzanckie opanowały północny Laos. Długie lata ciężkich walk doprowadziły do zwycięstwa komunistów. W 1975roku król abdykował i utworzona została Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna, związana politycznie i gospodarczo z Wietnamem i ZSRR. Zaraz po rewolucji 1975roku król wraz z rodziną udali się do północnego Laosu i tam zaginęli. W trakcie działań wojennych gospodarka tego małego kraju została prawie doszczętnie zniszczona. Zaminowano setki hektarów lasów, zatruto wiele wód i zniszczono dużą część delikatnego tropikalnego ekosystemu. Dziś na każdym kroku widać resztki bomb, rozbrojone miny i spalone samoloty. Jest to nie lada atrakcja dla zachodnich turystów, ale bądź co bądź pozostaje to smutnym wspomnieniem tragicznej historii narodu. Wiele laotańskich rezerwatów utworzono w miejscach nierozminowanych i tym samym całkowicie niedostępnych, dlatego raczenie się pięknem dziewiczej przyrody może być ryzykowne. Obecnie Laos zdecydowanie odchodzi od ustroju komunistycznego na rzecz gospodarki rynkowej. Przykład dla krajów regionu z pewnością dały szybko rozwijające się Chiny – kraj komunistyczny z nazwy, a kapitalistyczny od środka. Turystyka w Laosie kwitnie, a prym w niej wiodą Francuzi i Anglicy. Z uwagi na to, że Laos przez długie lata był francuską kolonią, sprawia, że na każdym kroku można napić się dobrej kawy i zjeść bagietkę. Kuchnia laotańska jest smaczna i wyszukana, przypominająca francuską, ale zawierająca inne składniki. Oczywiście Laotańczycy po dziś dzień dobrze mówią po francusku i ubierają się zdecydowanie bardziej europejsko i z większym smakiem niż ich sąsiedzi.

Dzikie piękno

            Największą atrakcją Laosu jest jego dzika i nieprzeciętnie piękna przyroda, dlatego nie można pominąć trekkingu w górach, najlepiej gdzieś na północy kraju. Należy jednak pamiętać, aby chodzić tylko i wyłącznie wyznaczonymi szlakami i pod żadnym pozorem nie zbaczać. Oczywiście w wysokich trawach mogą czyhać jadowite węże i owady, ale nie to jest najniebezpieczniejsze w dżungli. Po licznych konfliktach zbrojnych pod laotańska warstwą ziemi ukrytych jest wiele min przeciwpiechotnych i niewybuchów. Jeśli nie wierzymy, wystarczy udać się do wiosek zlokalizowanych tuż przy kompleksach leśnych, by zobaczyć ludzi, których spotkała tragedia spotkania z miną. Laotańskie lasy od kilkunastu lat zaczynają znowu być zasobne w roślinność i zwierzynę. Do Laosu powróciły słonie indyjskie, tygrysy i coraz częściej spotyka się nosorożce. Wojny wytrzebiły prawie wszystkie większe ssaki, a głód dokończył rabunkową gospodarkę. Oczywiście bardzo ciężko spotkać wymienione wcześniej zwierzęta, gdyż bytują w gęstej dżungli i prowadzą bardzo skryty tryb życia. Na najwyższych drzewach zobaczyć można wrzeszczące gibony, które już od 4 nad ranem oświadczają światu o swojej bytności. W dolinach rzecznych natomiast pasa się zdziczałe bawoły indyjskie oraz jelenie – sambary indyjskie. Oczywiście będąc w Laosie koniecznie należy spróbować spływu Mekongiem speed– lub slow–boatem czy kilku dni słodkiego lenistwa w hamaku w „krainie czterech tysięcy wysp” na południu kraju. Tam też można zaobserwować czubek nosa słodkowodnego delfina, który jest jednym z bardziej zagrożonych kręgowców na świecie. Mekong jest najdłuższą rzeką na Półwyspie Indochińskim, czwartą w Azji i dziewiątą na świecie, której źródła znajdują się w górach Tangla na Wyżynie Tybetańskiej. Mekong przepływa przez: Chiny, Laos, Kambodżę, Wietnam oraz częściowo wyznacza granicę Laosu z Tajlandią oraz Birmą. Wahania poziomu wód w porze deszczowej w dolnym odcinku mogą wynosić nawet 12 metrów. Dolny bieg Mekongu stanowi najważniejszy szlak komunikacyjny w Indochinach, a statki morskie dopływają nawet do stolicy Kambodży – Phnom Penh. Nad Mekongiem, zwanym też Rzeką Życia, usytuowane są malownicze domy, budowane na palach, kryte strzechą i całkowicie pozbawione elektryczności. Szczególnie pięknie wyglądają nocą, kiedy w oknach migocą świece. Pobyt w jednej z takich wiosek z pewnością pozostawia niezapomniane wrażenia. Dużym przeżyciem jest przejazd przez górskie tereny północnego Laosu, mijając po drodze pięknie położone wioski plemion górskich.

Stara stolica

            Mało miejsc na świecie jest tak przesiąkniętych religijną atmosferą jak laotański Luang Prabang. Na każdym kroku można tu spotkać stare buddyjskie świątynie, a liczba mnichów w przeliczeniu na jednego mieszkańca jest chyba największa na świecie. Położone w niedostępnej dżungli miasto przez wieki było praktycznie odcięte od świata. Przed skolonizowaniem Laosu przez Francuzów podróż z odległej o niecałe 400 kilometrów stolicy Wientian trwała blisko tydzień. Do wyboru było albo przedzieranie się lądem przez gęsty las tropikalny, albo wyprawa łodzią w górę wzburzonego i gwałtownego Mekongu. Luang Prabang to historyczna stolica Laosu, przeżywająca okres świetności w XIV wieku. Wtedy to właśnie do miasta dotarł bezcenny podarunek Khmerskiego króla – 83–centymetrowa złota statuetka Buddy, zwana Phra Bang. Od nazwy tej właśnie statuetki – najbardziej czczonego posążku Buddy w Laosie – wzięło swą nazwę całe miasto. Phrabnah lub Pha Bang to złoty wizerunek Buddy, natomiast Luang można przetłumaczyć jako wielkie miasto lub królewskie miasto. W wolnym tłumaczeniu więc nazwa znaczy Stolica Złotego Buddy. Posąg często zmieniał miejsca swojego pobytu, wędrując między Laosem a Tajlandią, gdzie dwukrotnie był wywożony. Dziś można go podziwiać w budynku byłego pałacu królewskiego w Luang Prabang. Miasto otaczają malownicze góry, co sprawia, że miasteczko wygląda, jakby tylko na chwilę przycupnęło u podnóży. Nad miastem dominuje wzgórze Phousi, z którego roztacza się piękny widok na dawną stolicę i dolinę Mekongu. Wzgórze Phousi położone jest na południowym krańcu półwyspu, utworzonego przez rzeki Mekong i Nam Khan. Większość najpiękniejszych świątyń Luang Prabang znajduje się właśnie na tym półwyspie. Spośród 66 świątyń wybudowanych tu przed przybyciem Francuzów do dzisiejszych czasów przetrwała blisko połowa. Zdecydowana większość zabytków znajduje się w ścisłym centrum Luang Prabang. Tu m.in. mieszczą się najsłynniejsze świątynie, jak XVI-wieczny Wat Xieng Thongoraz czy Wat Mai, który swojego czasu pełnił siedzibę buddyjskich hierarchówLaosu. W pobliżu znajduje się też Pałac Królewski. Po detronizacji króla urządzono tu doskonałe muzeum, ale niestety tylko część ekspozycji udostępniona jest zwiedzającym. W 1995 roku całe miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. W mieście  – oprócz licznych zabytkowych świątyń buddyjskich – można także podziwiać francuską kolonialną architekturę. Interesujące są również okolice miasta. Nadmiar złota, kamiennych smoków i zamyślonych Buddów może znieczulić na piękno, dlatego warto w ramach odmiany wybrać się na wycieczkę do wodospadów Taet See. Inną alternatywą jest podróż łodzią do jaskiń Pak Ou, gdzie znajduje się około 2000 posągów Buddy. Malownicza podróż Mekongiem trwa około półtorej godziny. Mimo że wszędzie łatwo dojść na piechotę, warto wypożyczyć sobierower. Można wtedy wybrać się na obrzeża Luang Prabang, gdzie znajdują się osady Hmong, Mien i innych plemion zamieszkujących prowincję. Warto dodać, że nad miastem góruje niewielkie wzniesienie Phu Si, na szczyt którego prowadzą dwie ścieżki. Najlepiej wybrać się tam wieczorem – widok miasta i płynącego Mekongu w promieniach zachodzącego słońca wart jest wspinaczki i na pewno na długo zostanie w pamięci.

Z dala od utartych szlaków

            Champasak jest bardzo małym, sennym, ale dość przyjemnym miasteczkiem, z wieloma hotelikami nad brzegiem rzeki i laotańsko-kolonialną architekturą. Tym, co przyciąga w to miejsce turystów, są położone w pobliżu ruiny khmerskiego kompleksu świątynnego Wat Phu. Z miasteczka z powodzeniem można się tam dostać z pomocą wypożyczonego roweru. Wat Phu jest kompleksem świątynnym zbudowanym w XI wieku, na zboczu góry, przez władających tymi terenami Khmerów. Niestety, niewiele obiektów przetrwało próbę czasu i teraz podziwiać można jedynie liczne ruiny, z kilkoma zaledwie obiektami, przypominającymi budynki.

            Równina Dzbanów to teren o wielkim znaczeniu historycznym i kulturalnym w Laosie, zarzucony tysiącami kamiennych urn. Obszar ten leży na północnym krańcu Gór Annamskich, głównego pasma górskiego na Półwyspie Indochińskim. Archeolodzy uważają, że urny, których powstanie datuje się na okres pomiędzy VI wiekiem p.n.e. a IX wiekiem n.e, są dziełem prehistorycznego ludu, którego kultura jest w dzisiejszych czasach zupełnie nieznana. Antropolodzy i archeolodzy nie są zgodni, czy gigantyczne naczynia były urnami grzebalnymi, czy też służyły do przechowywania żywności lub wody. Według laotańskich opowieści i legend płaskowyż w zamierzchłej przeszłości zamieszkiwała rasa olbrzymów. Ich król pokonał po długiej, krwawej, ale zwycięskiej bitwie swych nieprzyjaciół i kazał wykuć wielkie kamienne naczynia, w których warzono ryżowe wino lao lao, którym celebrowano triumf.Równina Dzbanów jest jednym z najniebezpieczniejszych stanowisk archeologicznych na świecie. Tysiące niewybuchów, przede wszystkim bomb kasetowych, pozostałość masowych bombardowań amerykańskich w czasie wojny w Laosie, są do dziś przyczyną nieszczęśliwych wypadków. Turyści mogą bezpiecznie zwiedzać jedynie stanowiska oznakowane numerami od 1 do 3, zwracając przy tym bacznie uwagę na tablice ostrzegawcze.

            Wientian jest stolicą Laosu, chociaż patrząc na to małe miasteczko, trudno w to uwierzyć. Wientian zostało założone w XIII w., a od 1563 roku pełniło funkcję stolicy całego kraju. W latach 1778-82 było okupowane przez Birmańczyków, a w 1827 roku – zdobyte i zniszczone przez Syjamczyków. Od 1954 roku jest siedzibą rządu laotańskiego. Samemu miastu nie można odmówić uroku, przede wszystkim z uwagi na kolonialną zabudowę i przyjemną nadrzeczną promenadę. Wśród licznych świątyń najbardziej znana jest świątynia Wat Phra Keo (XVI w.), w której mieści się muzeum buddyjskiej sztuki sakralnej. Cennym architektonicznie obiektem jest That Luang (XVI w.)  – najważniejsze w Laosie sanktuarium buddyjskie. Kilkanaście kilometrów za miastem znajduje się Buddha Park, który jest czymś w rodzaju dużego ogrodu z prawie setką posągów Buddy (oraz bóstw hinduistycznych), z czego niektóre są naprawdę imponujące.

Życiodajne, śmiertelne opium

            Złoty Trójkąt obejmujący obszar około 200 000 km znajduje się na terytorium trzech państw: Birmy, Laosu i Tajlandii. Region ten związany jest z handlem opium i heroiną. Dlatego też obszar ten nazywa się „złotym”, czyli przynoszącym niemałe dochody. Każde z wymienionych państw twierdzi, że tak naprawdę nie ma problemu z produkcją narkotyków, ale oczywiście znacznie słabiej kontroluje owe złote zagłębie i zniechęca turystów do jego odwiedzania. Odmianę maku, z którego produkuje się opium, zaczęto uprawiać na wspomnianym terenie w XIX wieku. Wtedy to m.in. na teren północnego Laosu sprowadziły się plemiona górskie z południowych Chin, gdzie narkotyk ten był ważnym artykułem handlowym. Chińczycy opracowali technologie uprawy opium na niedostępnych stokach laotańskich gór. Stąd ten rodzaj swego rodzaju rolnictwa alternatywnego przedostał się do Birmy i Tajlandii. Produkcja opium w Laosie była kiedyś legalna i wspierana przez władze i różne tajne służby. Obecnie oficjalnie posiadanie i spożywanie opium jest karalne. Całkowite wykorzenienie produkcji opium utrudnia brak środków finansowych, infrastruktury oraz warunki terenowe. Gęste lasy, rwące potoki górskie i niedostępne góry utrudniają to zadanie władzom Laosu, które są pod naciskiem opinii międzynarodowej. Choć według wszelkich danych region ten nadal stanowi ważne źródło uprawy maku, to rządy Laosu i Tajlandii od wielu lat dokładają wszelkich starań, by plemiona górskie zamieszkujące te tereny uprawiały inne rośliny przynoszące dochód, np. kawę czy herbatę. Dzięki tej polityce tereny uprawy maku z roku na rok się zmniejszają. Obecnie prym w regionie w handlu opium dzierży Birma – kraj, w którym rządzi junta woskowa i wydaje się, że cały świat o nim zapomniał.

Laos w pigułce:

Stolica:Wientian

Waluta: kip (LAK)

Języki: laotański, angielski, francuski

Wiza: O wizę miesięczną można starać się w ambasadzie, np. w Warszawie, jak i na niektórych przejściach granicznych. Można ją przedłużyć dwukrotnie – każdorazowo o jeden miesiąc przy opłacie 2 USD za każdy dodatkowy dzień. Na granicy lepiej sprawdzić pieczątki w paszporcie. W razie ich braku podczas kontroli grozi grzywna, deportacja, a nawet areszt. Przy wjeździe trzeba zgłosić kwoty ponad 2000 USD. Wywóz starych figurek Buddy jest zabroniony. Podróżujących samolotem obowiązuje opłata lotniskowa 10 USD.

Zdrowie: Istnieje zagrożenie malarią, cholerą, dengą, amebozą, zapaleniem wątroby typu A, japońską odmianą zapalenia mózgu typu B, dyzenterią, gruźlicą i chorobami skórnymi. Ponadto zatrucia pokarmowe i ryzyko zarażenia się wirusem HIV. Warto zaszczepić się przeciw grypie, wściekliźnie i zapaleniu wątroby. Służba zdrowia jest na niskim poziomie i dostępna raczej w większych miejscowościach. Wizyta u lekarza – 10-20 USD, pobyt w szpitalu – od 20 USD za dobę. Poważniejsze stany lepiej leczyć w Tajlandii. Polisy polskich towarzystw nie są uznawane. Można ubezpieczyć się na miejscu w AGL – 12, 23 lub 41 USD na wymagane minimum osiem dni.

Podróżowanie: Uznawane jest międzynarodowe prawo jazdy. Stan dróg, poza trasami głównymi, jest zły. W razie awarii pojazdu bardzo trudno o pomoc. W porze deszczowej podróżowanie może być utrudnione – przerwane mosty i rozmyte drogi. Podstawowym środkiem transportu w większych miejscowościach są riksze motocyklowe (tuktuki). Cenę przejazdu należy wynegocjować z kierowcą z góry. Jest też komunikacja autobusowa, trudno jednak z niej korzystać (brak ustalonych tras, nieoznaczone przystanki, nieregularne przejazdy etc.). Jest wiele wypożyczalni rowerów (do ok. 5 USD za dzień) oraz motocykli.

Bezpieczeństwo: Laos jest na ogół bezpieczny dla turystów, choć rośnie zagrożenie przestępczością (kradzieże, włamania). Lepiej nie podróżować nocą lub samotnie. W wielu miejscach zalegają niewybuchy; nie wolno zbaczać ze szlaków, zwłaszcza w prowincji Xieng Khouang (Dolina Dzbanów) oraz wzdłuż tzw. szlaku Ho Chi Minha na granicy z Wietnamem.

Ludność: Laos zamieszkuje ok. 5 mln ludzi i tym samym jest to jeden z najsłabiej zaludnionych krajów Azji. Kraj zamieszkują również liczne mniejszości narodowe, tzw. plemiona górskie: Hmong, Akha, Ikor i inne.

Religia: Dominującą religią w Laosie jest buddyzm theravada (60% społeczeństwa), który w XIV wieku stał się religią państwową i od tej pory stał się nierozerwalnie związany ze stylem życia i kulturą Laosu. Jednak wiele plemion górskich do dzisiaj zachowuje prastare wierzenia animistyczne oraz kult przodków.

Klimat: W południowym Laosie klimat jest zwrotnikowy monsunowy, wilgotny, a w części północnej kraju podzwrotnikowy. Średnie temperatury miesięczne wahają się w południowym Laosie od 26 do 32°C. Na północy kraju wynoszą 14-15°C w styczniu oraz 22-25°C w miesiącach letnich. Roczne sumy opadów wahają się w dolinie Mekongu od ok. 1000 do 2000 mm, w górach przekraczają 3000 mm. Pora deszczowa trwa od maja do października. Wśród zbiorowisk leśnych (ok. 65% pow. kraju) przeważają wiecznie zielone lasy równikowe. Bardziej suche rejony płaskowyżów porastają lasy drzew tracących okresowo liście, a także sawanny. Najwięcej turystów odwiedza Laos pomiędzy listopadem a marcem, ale pozostała część roku także nadaje się do podróżowania, o ile komuś nie przeszkadzają 40–stopniowe upały czy częste ulewy. Należy się jednak liczyć z takimi problemami jak za niski poziom wody w rzekach pod koniec pory suchej (problem dla łodzi) albo nieprzejezdne drogi w trakcie pory deszczowej.

Artykuł Laos pochodzi z serwisu Fotourlop.

Miesiąc: marzec

Dział: styl życia

Tekst i zdjęcia: dr Radosław Kożuszek

Tytuł: Tel Awiw – Wzgórze Wiosny

Podtytuł: Miasto, które nigdy nie zasypia

Wstawka:Tel Awiw bywa często nazywany „białym miastem”, gdyż większość budynków ma kolor biały. W lipcu 2003 Tel Awiw-Jafę umieszczono na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO.

            Pełne energii, głośne, kosmopolityczne miasto Tel Awiw-Jafa to największa metropolia Izraela i główny ośrodek ekonomiczny kraju. Tym samym większość krajów uznaje je za stolicę tego kraju, nie godząc się z decyzją miejscowych władz, które na nową stolicę obrały zjednoczoną Jerozolimę. Tel Awiw to miasto pełne kawiarni na świeżym powietrzu, muzeów, pięknych, ogromnych parków, plaż, sal koncertowych i teatrów, eleganckich restauracji oraz modnych centrów handlowych. Tel Awiw w wolnym tłumaczeniu oznacza „wzgórze wiosny” i dlatego wielu uważa, że najpiękniej wygląda właśnie wiosną. Warto wybrać się tam w terminie od marca do maja, gdy jeszcze nie ma nieznośnych upałów, a woda jest już na tyle ciepła, by można było się w niej kąpać. To wymarzone miasto dla tych, którzy lubią spacery i odkrywanie nowych, nieznanych miejsc. Można udać się na długi spacer przybrzeżną promenadą do starej części miasta – Jafy, mijając po drodze luksusowe hotele i nowe, imponujące centrum handlowo-rozrywkowe Opera Tower. Bazar Karmel w dzielnicy jemeńskiej jest jednym z największych targów na świeżym powietrzu na Bliskim Wschodzie. Znajdują się tu liczne galerie sztuki i ośrodki rzemiosła, gdzie można podziwiać talent twórców lokalnych i zagranicznych.

Od Jafy po Tel Awiw

            Jafa to południowa dzielnica Tel Awiwu i wraz ze swoim większym bratem tworzy miasto oficjalnie nazywane Tel Awiw-Jafa. Starożytny port Jafa wielokrotnie zmieniał swoich właścicieli na przestrzeni wieków. Badania archeologiczne prowadzone na terenie Jafy wydobyły na światło dzienne wieże, mury miejskie i bramy pochodzące ze środkowej epoki brązu. Dzisiejsza Jafa to urokliwa dzielnica Tel Awiwu, która architektonicznie zachowała swój arabski charakter. Pierwsze wzmianki o mieście występują w listach z 1470 r. p.n.e. relacjonujących podbój egipskiego faraona Totmesa III. Egipcjanie podstępnie dostali się do miasta ukryci w glinianych dzbanach. Według mitologii greckiej na rafach Jafy Perseusz uwolnił Andromedę w momencie, gdy miał ją połknąć potwór morski. Również Biblia kilkakrotnie wspomina o Jafie jako porcie, z którego wypłynął prorok Jonasz, udając się do Tarszisz. Według Starego Testamentu Jafę miał założyć Jafet zaraz po ustąpieniu potopu, która przyniósł sławę jego ojcu, Noemu. Św. Piotr dokonał tu cudu wskrzeszenia Tabity i otrzymał od Boga w symbolicznym widzeniu nakaz przyjęcia pogan do Kościoła. Miasto leżało na granicy ziem należących do pokolenia Dan i było wykorzystywane jako port, do którego król Salomon sprowadzał drewno cedrowe z Libanu do budowy Świątyni Jerozolimskiej. Jafa służyła jako port morski przez 4 tys. lat. Tysiąc lat po Chrystusie wojska I wyprawy krzyżowej zdobyły Jafę, która stała się miastem portowym Królestwa Jerozolimskiego, po czym 200 lat później była już miastem arabskim. W XVI wieku Jafa została zajęta przez Turków Osmańskich i pod ich rządami znacznie się rozwinęła i rozbudowała. Aby umożliwić dalszy rozwój miasta, zburzono mury obronne i wieże. W XIX w. po 1860 do nielicznej społeczności żydowskiej w Jafie dołączyli Żydzi przybyli z Maroka oraz niewielka liczba europejskich. Większość nowych imigrantów żydowskich przyjeżdżało do Palestyny, będąc pobudzonych ideami syjonizmu. Zgodnie ze swoją pionierską ideologią zakładali gospodarstwa rolnicze i zajmowali się uprawą roli. Część z nich podjęła decyzję o osiedleniu się na piaszczystych wydmach na północ od Jafy, co dało początek powstaniu dzisiejszego Tel Awiwu. Te dwie miejscowości – jedna powstała na początku bieżącego stulecia, druga po kilku tysiącach lat historii – stanowią dziś jedno miasto, liczące ponad 400 tys. mieszkańców.

            Mimo wszystko Jafa zachowała swój małomiasteczkowy i portowy charakter. Zamieszkała głównie przez ludność arabską oferuje turystom wspaniałe widoki i możliwość zagubienia się w krętych uliczkach, gdzie znajdują się liczne sklepy i galerie. To prawdziwe Stare Miasto i dusza aglomeracji Tel Awiw-Jafa. W Jafie znajduje się duża liczba zabytków, w tym starożytny port morski z długoletnią historią. Największą atrakcją turystyczną Jafy jest XII-wiecznymeczet Mahamoudia. Tuż przy nim znajduje się fontanna wybudowana dla pielgrzymów oraz zupełnie niearabska wieża zegarowa, wzniesiona w 1906 na cześć tureckiegosułtanaAbd-ul-Hamida II.

Miasto Bauhausu

            Wielu pochodzących z Niemiec żydowskich architektów kształciło się na uczelni artystycznej Bauhaus (powstał w niej styl architektoniczny nazywany modernizmem), którą w 1933 zamknęli naziści. Niektórzy z tych architektów, w tym Arieh Szaron, przyjechali do Palestyny i przystosowali poglądy modernizmu do lokalnych warunków, tworząc największe na świecie skupisko budynków wybudowanych w tym stylu. Tworzący się Tel Awiw był rewelacyjnym polem do popisu, a teorie Bauhausu idealnie wpasowały się w ideologie tworzenia nowego kraju. Zespół miejski Białego Miasta Tel Awiwu został umieszczony w 2003 na Liście światowego dziedzictwa UNESCO jako największe na świecie skupisko budynków modernistycznych. Telawiwski modernizm olśniewa i choć wiele budynków nadaje się do generalnego remontu, to nigdzie na świecie nie spotka się miasta z tyloma dziełami sztuki Bauhausu. Ważnym budynkiem dla wszystkich Izraelczyków jest usytuowany na ulicy Ben Gurion dom pierwszego premiera Izraela – Ben Guriona, który urodził się Polsce. Wnętrze budynku zachowano niemal w niezmienionym stanie. Znajdują się tu skromnie umeblowane pokoje mieszczące część liczącej ok. 20 000 książek biblioteki Ben Guriona oraz jego korespondencję z politykami całego świata.

            Będąc w Tel Awiwie, koniecznie należy odwiedzić miejscowy targ, który znajduje się tuż przy ulicy Allenby. Trzeba najpierw przecisnąć się między kramami z odzieżą i obuwiem, by dotrzeć do najciekawszych miejsc, gdzie sprzedaje się owoce i warzywa, wypieki i przyprawy. Sprzedawcy stosują różne metody przyciągania klientów: reklamują swoje towary śpiewem, a ich pieśni często się uzupełniają. Wykrzykują i recytują wiersze. Każda z wąskich bocznych uliczek specjalizuje się w jakimś towarze, od drobiu, ryb do suszonych owoców, orzechów czy przypraw korzennych sprzedawanych na wagę. Ceny znacznie spadają, gdy targ dobiega końca, zwłaszcza przed szabatem, czyli w piątek ok. 16, kiedy wszyscy chcą pozbyć się towaru.

            W mieście znajduje się Uniwersytet Tel Awiwu, największy uniwersytet w Izraelu. Opera, w której występował przez wiele lat Plácido Domingo, liczne teatry, między innymi Teatr Narodowy, Teatr Habima, Tel-Aviv Municipal Cameri Theater. Warto także zobaczyć Muzeum Ziemi Izraela oraz Muzeum Sztuki Tel Awiwu. W multimedialnym Muzeum Diaspory Bet Hatfutsot, znajdującym się na terenie kampusu Uniwersytetu w Tel Awiwie, przechowuje się wiele informacji na temat życia i kultury Żydów. Działania i ekspozycje Muzeum Ziemi Izraela koncentrują się na różnych aspektach przeszłości tego kraju. Cały kompleks zgrupowany jest wokół stanowiska archeologicznego, gdzie odkryto pozostałości filistyńskiego miasta.

Miasto młodych

            Jeszcze kilkanaście lat temu populacja Tel Awiwu zaczęła się bardzo starzeć. Młodzi,  niezamożni ludzie musieli szukać miejsc do zamieszkania gdzie indziej z uwagi na wysokie koszty utrzymania się w stolicy. W tym samym czasie władze miejskie rozpoczęły realizację projektów zmierzających do podniesienia statusu biednych dzielnic położonych w południowej części Tel Awiwu. Odnowiono także stary port na północy, który teraz jest wielkim centrum handlowym i zgrupowaniem kawiarni i restauracji. Przy prowadzeniu wszystkich prac chroniono modernistyczną zabytkową zabudowę Tel Awiwu. Dzięki tym wysiłkom w połowie lat 90. zatrzymano spadek populacji. W znacznej mierze było to zasługą dużej fali imigrantów z krajów dawnego Związku Radzieckiego. Równocześnie Tel Awiw rozwinął się jako wielka aglomeracja miejska z drapaczami chmur, nowoczesnymi biurowcami i centrami badawczo-naukowymi. W 1993 Tel Awiw został zaklasyfikowany jako metropolia globalna.

            Dla młodych niezależnych turystów, żądnych barów i dyskotek, sercem Tel Awiwu jest ulica Ben Yehuda, Allenby oraz Dizengoff, przy których znajduje się także mnóstwo takich hotelików. Ulica Ben Yehuda została nazwana tak dla upamiętnienia człowieka, który stworzył nowoczesny język hebrajski. Dizengoff jest główną ulicą handlową Tel Awiwu, na której jeszcze ciekawszym zajęciem od oglądania wystaw może być obserwowanie przechodniów. Im dalej na północ, tym bardziej ulica staje się elegancka, ale najruchliwszą częścią jest okolica placu Dizengoff, gdzie znajduje się ciekawa fontanna. Kilka razy w ciągu dnia barwne obręcze wirują wokół tryskających strumieni wody, w górę buchają słupy ognia, a towarzyszy temu wszystkiemu pompatyczna muzyka. Mało tego, fontanna ta znajduje się na środku placu, który położony jest bezpośrednio nad ruchliwym rondem. Architekci celowo podnieśli chodniki, tworząc zawieszony w powietrzu plac z fontanną. Nieco na południe od placu i fontanny znajduje się centrum Dizengoffa, wielopiętrowe centrum handlowe, które przebiega również pod ziemią. Jest to jeden z najważniejszych kompleksów handlowych w Izraelu. Są tu liczne kawiarnie, bary szybkiej obsługi, banki i kina. Dobra klimatyzacja sprawia, że z powodzeniem można skryć się przed popołudniowym upałem. Z kolei pobliska ulica HaYarkon w dawnych czasach była tylko wydeptaną przez wielbłądy ścieżką. Dzisiaj HaYarkon, druga od strony plaży, jest skupiskiem luksusowych hoteli, restauracji i licznych sklepów. Na jej trzykilometrowym odcinku mieści się ponad tuzin hoteli o międzynarodowym standardzie. Nowoczesne, ale wyblakłe od słońca, bielone wapnem budynki wzdłuż HaYarkon łagodnie wtapiają się w krajobraz, a ogromne hotele wyglądają jakby naturalnie wyrastały z nadmorskich skał. Również niektóre hotelowe ogrody przypominają naturalne nadmorskie wydmy z rzadka porośnięte suchymi trawami. Również przy HaYarkon znajduje się architektoniczna perełka Tel Awiwu – blok mieszkalny z oryginalnie rzeźbioną, bogato zdobioną motywami roślinnymi fasadą, przypominającą pionowy ogród skalny. Warto dokładnie obejrzeć nie tylko front, ale też tył budynku.

Z przyrodą za pan brat

            Tel Awiw kipi zielenią. Jest to jedno z najbardziej zielonych miast na świecie i z całą pewnością najbardziej rozkwiecone miasto Bliskiego Wschodu. Wszystkie ulice obsadzone są drzewami, a kilkurodzinne wille okolone są wspaniałymi ogrodami, których zadaniem jest dawanie cienia podczas skwarnego lata. Oprócz zarośli hibiskusa często spotkać można monstrualnych rozmiarów fikusy, drzewa oliwne, pomarańcze oraz żarakandy. Władze miejskie prowadzą politykę przyjazną dla środowiska i realizują liczne projekty na rzecz tworzenia terenów zielonych, parków i ogrodów, pośrodku których wytyczono liczne trakty piesze. Ogółem w mieście znajduje się 250 ogrodów i zielonych placów zabaw, liczne bulwary, wiele zagajników i sześć dużych parków. Planowanie terenów zielonych stało się najwyższym priorytetem urbanistów Tel Awiwu, którzy chcą kontynuować założenie pierwszych osadników, którzy planowali stworzenie „miasta ogrodu”, co nie powiodło się z powodu zbyt szybkiego wzrostu miasta. Jednak dziś tereny zielone są uwzględniane we wszystkich generalnych planach rozbudowy miasta. Obecnie wzdłuż brzegów rzeki Jarkon na północy miasta rozciąga się największy park miejski Park Jarkon, który odwiedza 16 milionów gości rocznie. Teren parku obejmuje sześć mniejszych ogrodów: Ogród Pamięci Poległych Żołnierzy, Ogród Pamięci Ofiar Terroru, Ogród Skalny, Ogród Kaktusów, Ogród Dostosowany, Ogród Tropikalny. Ogród Skalny jest jednym z największych tego typu ogrodów na świecie i odzwierciedla on bogactwo geologiczne Izraela. Z kolei w ocienionym plamami ogrodzie tropikalnym wytworzył się wyjątkowy mikroklimat, bardzo korzystny dla rozwoju paproci, storczyków i winorośli. Na obszarze Jarkonu urządzono liczne obiekty sportowe, ptaszarnię, park wodny, jezioro zaporowe i dwa miejsca do koncertów na wolnym powietrzu.

            Z kolei tuż za pnącymi się w górę wieżowcami Ramat Gan leży park safari – jedyny tego typu ogród zoologiczny na Bliskim Wschodzie. Pośród alejek, po których można poruszać się tylko samochodem, natknąć się możemy na stada antylop, żyraf, nosorożce, strusie, zebry, marabuty i liczne ptactwo wodne. Bilet wstępu do tego niecodziennego zoo kosztuje zaledwie 55 NIS.

Lotnicze bezpieczeństwo

            W związku z tym, że Izrael jest w okresie permanentnej wojny ze swoimi sąsiadami, na lotniskach panuje wzmożona kontrola pasażerów. Już po przylocie i odprawie granicznej w strefie odbioru bagażu wychwytywani są przez specjalne służby osoby, które wypytuje się o cel przyjazdu do państwa Izrael. Szczególnie pod lupę brani są pasażerowie, którzy podróżują w pojedynkę, pochodzą z krajów, które  nieszczególnie kochają Izrael lub mają arabskie korzenie. Wielu turystów przybywających do Izraela prosi służby lotniskowe o  niewstawianie pieczątki do paszportu, z uwagi na to, że dokument taki będzie już  nieważny w wielu innych krajach świata, które nie uznają państwa Izrael. Wówczas otrzymujemy specjalną kartkę i momentalnie znajdujemy się wśród osób, które należy dokładnie przepytać o cel wizyty. Również podczas podróży powrotnej, już po przekroczeniu gmachu lotniska, pasażerowie są poddawani dokładnej obserwacji. Najważniejszym elementem kontroli jest rozmowa jeszcze przed odprawą. Pracownicy nadzorujący bezpieczeństwo chcą wiedzieć, jak pasażer reaguje na pozornie „niewinne” pytania, czy uwikła się w sprzeczności albo straci panowanie nad nerwami. Rozmowa naszpikowana pytaniami może trwać od kilku minut do kilku godzin. Może być też połączona z dokładną kontrolą bagażu. Dla pracowników ochrony istotne jest również to, czy pasażer bilet lotniczy kupił w ostatniej chwili i czy opłacił go gotówką. A może leci pierwszą klasą, mimo że nie wygląda na bogacza. Władze lotniska tego otwarcie nie przyznają, ale wiadomo, że stosują kategoryzację pasażerów według grup ryzyka i pochodzenia. Następnie, po owej rozmowie, bagaże pasażerów poddawane są dokładnemu prześwietleniu, a w wielu przypadkach również kontroli bezpośredniej. Całkowicie sprawdzony bagaż nadawany jest specjalnie opieczętowany i może być wówczas dopiero odprawiony. Bardzo dokładnie sprawdza się także bagaż podręczny, przeszukuje się kieszenie, a nawet podeszwy butów. Wszystko oczywiście służy bezpieczeństwu osób, które wyjeżdżają z Izraela.

Ramka:

Informacje praktyczne

1 USD = 3,5 NIS, 1 euro = 5,4 NIS

Bilet lotniczy w dwie strony: od 1400 zł

Pociąg z lotniska do centrum miasta: 16 NIS

Wstęp na dyskotekę (drink w cenie): 30 NIS

Bilet autobusowy, jednorazowy: 5,20 NIS

Pokój 2-osobowy w hotelu 3-gwiazdkowym: 70 USD

Napój gazowany 1,5 l: 10 NIS

Placek pita nadziewany mięsem i warzywami: 16 NIS

Artykuł Tel Awiw – Wzgórze Wiosny pochodzi z serwisu Fotourlop.

W sierpniu 2008 r. będąc na urlopie w Egipcie w Sharm El Sheik postanowiliśmy pojechać na wycieczkę do Izraela. Wyjazd z Egiptu ok. 22 potem ok. 4 godzin do Taby (przejście graniczne). Tam jest końcowy przystanek autokaru egipskiego, dalej spacer na piechotę w środku nocy do samego przejścia. Po stronie egipskiej formalności trwały dosyć krótko. Prawdziwy horror zaczął się po stronie izraelskiej. Najpierw długie oczekiwanie na wejście do budynku  potem pytania z cyklu czy ktoś nam czegoś nie dał, czy nie mamy broni itp. (pytania zadawane poprawną polszczyzną). Na przejściu jest „miło” tym bardziej, że wśród kolejki przechadza się młodzieniec w wieku może 22 – 23 lata z M 4 z celownikiem optycznym (amerykański karabin szturmowy). Na terenie całego Izraela widok długiej broni na ulicach już nikogo nie dziwił. Potem prześwietlanie bagażu, stemple w paszporcie i po ok. 2 godzinach już jesteśmy w Izraelu. Wszystko odbywa się w środku nocy przy temperaturze na zewnątrz ok. 36° C. Odnajdujemy po drugiej stronie „nasz” izraelski autokar i krzyczymy do naszej przewodniczki Agnieszki, ż wszyscy już są i już możemy jechać, ale brak jest tylko kierowcy, który poszedł zmówić krótką modlitwę. Po ok. 15 minutach jedziemy. Za miastem Eljat autokar wjeżdża na pustynię i tak jedzie aż do Morza Martwego. Tam jest krótki postój i śniadanie. Potem Jerozolima. Zaczynamy od wzgórza oliwnego skąd roztacza się wspaniały widok na całą Jerozolimę. Potem stare miasto. Do wejścia kolejka. Panie osobno panowie osobno i znów prześwietlanie bagaży itp. Po drugiej stronie widać ścianę płaczu. Patrząc na osoby, które tak gorliwie modlą się pod ścianą płaczu, jestem pod wrażeniem. Koło nas przechodzi grupa Żydów, niosąc na rękach młodego chłopaka w wieku ok. 13 lat. Młody człowiek jest niesiony na rękach  pod baldachimem podobnie jak w Polsce księża w czasie procesji. Orszak towarzyszący wali w bębny i dmie w trąby. Przewodniczka Agnieszka mówi nam, że jest to żydowska komunia. Potem rodzina młodych „komunistów” organizuje pod ścianą płaczu wyszynk.

Po starym mieście jedziemy do Betlejem. W programie Bazylika Grobu Pańskiego i inne zabytki. Betlejem jest odcięte od Jerozolimy murem, który ma ok. 8-10 m wysokości. Na górze murów stanowiska karabinów maszynowych, reflektory i inne fortyfikacje. Scena jak z granicy NRD-RFN jakieś 25 lat temu. Za murem to już inny świat widać biedę i zaniedbanie. Wycieczki organizowane przez Polaków mają obiady i sklepy zorganizowane w Betlejem na znak solidarności z narodem palestyńskim. Co się dzisiaj dzieje (styczeń 2009 r.) nikomu nie trzeba opowiadać. W Jerozolimie i Betlejem widać jak różne religie przenikają się w tym miejscu. Najlepiej to widać w Bazylice Grobu Pańskiego kto ma klucze do bazyliki, kto pilnuje porządku itp. Wieczorem przejazd nad Morze Martwe. Z opowiadania wiedziałem, że można położyć się na plecach na wodzie i czytać gazetę. I naprawdę tak jest. Jest ok. 20 i robi się ciemno a temperatura na zewnątrz 39°C. Po całym dniu zwiedzania kąpiel jest bardzo wskazana. Przewodniczka prosi, aby wejść do wody tylko max. na 30 minut i jest tylko dla tych, którzy nie mają ran, zadrapań, uczuleń itp. Wejście do wody, która ma tylko kilka stopni mniej niż powietrze i spore zdziwienie bo chodzi się po czymś miękkim i chropowatym. Ręka w dół i wyciągamy sól całymi garściami. Pływanie jest dosyć trudne, ale leżenie na wodzie wygląda doskonale. Po chwili chlapu , chlapu i woda wpada mi do oka. Pieczenie straszne, trzeba wyjść i przemyć oko słodką wodą z prysznica, które są na brzegu. Woda w morzu jest tak słona, że żyje tam tylko 6 gatunków bakterii. Zero ryb, roślin itp. Po wyjściu konieczny jest prysznic ze słodkiej wody, bo wysychająca na ciele sól tworzy skorupę. Woda w Morzy Martwym jest gęsta w konsystencji i przypomina rzadki kisiel. Powrót do Sharm ok. 3 rano następnego dnia.

Artykuł Wycieczka z Egiptu do Izraela pochodzi z serwisu Fotourlop.

Wyspa ta znacznie różni się od turystycznych wysp na południu Tajlandii. Koh Chang jest chłodniejsze, mniej jest palm, więcej drzew liściastych. Można powiedzieć, że przyroda jest tu bardziej europejska.

Niemniej jednak wciąż czuć tu egzotykę- może jest ciepłe, tereny ekstremalnie górzyste, a przy drodze spotkać można ciekawskie małpy.

Zatrzymaliśmy się w uroczym bungalowie Saffron on the Sea. Domki znajdowały się niemal w dżungli, tuż nad brzegiem morza. Niestety, plaża była kamienista, więc żeby się wykąpać, musieliśmy jechać parę kilometrów dalej.

Nie był to jednak problemu, bo mieliśmy wypożyczony skuter za jedyne 20 zł dziennie.

To właśnie na wyspie Koh Chang pierwszy raz odważyliśmy się wypożyczyć samochód. Wymagało to sporej odwagi, bo teren jest tam bardzo górzysty, a ruch- jak to w Tajlandii- lewostronny. Warto było! Dotarliśmy w miejsca, gdzie nie dojechałby skuter. W dodatku po drodze złapał nas deszcz, co było dla nas niesamowitym przeżyciem (przez ostatni miesiąc jedyne co widzieliśmy to bezchmurne niebo).

Szczególnie polecamy zwiedzenie wodospadów na wyspie Koh Chang! Są przepiękne, można nawet się w nich wykąpać. Niestety wstęp jest płatny i dość drogi jak na Tajskie warunki – kosztuje 200 batów, czyli 20zl od osoby. Naszym zdaniem warto.

pozdrawiamy,

Karolina i Patryk

www.karolinapatryk.pl

Zapraszamy na nasz facebook:
http://www.facebook.com/karolinapatryk

Artykuł Koh-Chang (wyspa słonia) w Tajlandii pochodzi z serwisu Fotourlop.